Z Martą Iwaszkiewicz: To porażka czy jakiś sukces?
O porażce oraz o tym, jak wpływają na nią ambicja, warunki pracy, cudze decyzje i własna odpowiedzialność. Jak odróżnić odrzucenie od prawdy o sobie, a własny błąd od wyroku na całe życie. Co pozwala wykonać kolejny ruch po utracie zaplecza, relacji albo miejsca w obiegu? Brak odpowiedzi, odrzucony projekt, konflikt czy wykluczenie ze wspólnoty łatwo przestają być pojedynczymi zdarzeniami. Zaczynają działać jak dowód, że dana osoba jest niewystarczająca. Humor pozwala odzyskać kontrolę nad sposobem opowiadania o takim doświadczeniu, rozbroić wstyd i nie pozwolić, by porażka zdominowała całą historię. Rozmowa odsłania również zaplecze sukcesu: pieniądze, kontakty, organizację oraz pracę innych osób. Kiedy go brakuje, samo utrzymanie się w obiegu pochłania energię potrzebną do właściwej pracy. Trzeba samodzielnie organizować wydarzenia, zabiegać o publiczność, negocjować wynagrodzenie i stale przypominać o swojej działalności. Stabilność wymaga więc ciągłego wysiłku. Powraca także pytanie o odpowiedzialność. Własny błąd może wymagać przyjęcia konsekwencji, przeprosin i próby naprawy. Co jednak dzieje się wtedy, gdy konsekwencje zmieniają się w trwałe wykluczenie z relacji, pracy i wspólnoty, a cała osoba zostaje sprowadzona do swojej najgorszej decyzji? Simona i Marta zastanawiają się, jak działać dalej po utracie oparcia — bez gwarancji powrotu i bez pewności, że kolejny wysiłek zostanie zauważony. Szukają przy tym języka, który nie zamienia samego przetrwania w kolejną historię o sukcesie.
Gość: Marta Iwaszkiewicz
W kapitalizmie porażka nie jest wyłącznie wynikiem gry. Służy również jako narzędzie dyscypliny. Pokazuje, kto pracuje wystarczająco ciężko, kto rozwija się we właściwym tempie, kto potrafi przekształcić talent w pieniądze, relacje w stabilne życie, a własną osobę w rozpoznawalną markę. Osoba, której się nie udało, ma mieć mniej i uwierzyć, że na mniej zasłużyła. Jack Halberstam w książce *The Queer Art of Failure* pisze, że kapitalistyczny i heteronormatywny sukces opiera się na bardzo konkretnym scenariuszu. Dorosłość ma prowadzić do stałej pracy, własności, związku, rodziny, akumulowania pieniędzy i społecznego uznania. Życie powinno poruszać się do przodu, a każdy kolejny etap pozostawiać po sobie mierzalny rezultat. Ten scenariusz przedstawia się jako naturalny, chociaż został zbudowany politycznie. Nagradza określone ciała, relacje i sposoby życia. Pozostałe opisuje jako niedojrzałe, nieproduktywne, nieodpowiedzialne albo przegrane. Halberstam proponuje coś więcej niż zmianę nastawienia do niepowodzeń. Queerowa sztuka porażki nie jest poradą, żeby po każdej odmowie wstać silniejszą, wyciągnąć lekcję i wrócić do gry z lepiej przygotowanym portfolio. Odrzuca przekonanie, że zysk, awans, rozpoznawalność i mistrzostwo stanowią jedyne dowody wartości. Przegrywanie, zapominanie, niewiedza, niedojrzałość, bierność czy schodzenie z wyznaczonej drogi mogą odsłaniać inne sposoby życia. Halberstam szuka wiedzy tam, gdzie akademia i instytucje zwykle jej nie widzą: w animacjach, kulturze popularnej, głupocie, porzuconych projektach i działaniach, które nie prowadzą do zwycięskiego finału. Nazywa to myśleniem niskim — teorią budowaną z tego, co uchodzi za zbyt błahe, niewłaściwe albo niewystarczająco poważne. Porażka staje się polityczna, kiedy odmawia mistrzostwa. Rezygnuje z obietnicy podbicia świata na jego własnych warunkach. Nie próbuje udowodnić, że każda queerowa osoba może wygrać, o ile będzie bardziej produktywna, profesjonalna, odporna i łatwa do rozpoznani