Annie Sprinkle

Annie Sprinkle (właśc. Ellen F. Steinberg; ur. 23 lipca 1954 w Filadelfii) — amerykańska performerka, artystka postpornograficzna, edukatorka seksualna, filmowczyni, pisarka, była pracowniczka seksualna, aktywistka na rzecz praw osób pracujących seksualnie oraz jedna z najważniejszych postaci feminizmu proseksualnego. Jej twórczość sytuowana jest na przecięciu pornografii, performansu, sztuki feministycznej, edukacji seksualnej, queerowej polityki ciała i późniejszej ekoseksualności. Sprinkle należy do artystek, które nie potraktowały pornografii wyłącznie jako przestrzeni przemocy ani jako gotowej przestrzeni wyzwolenia. Jej projekt polegał na wejściu do środka tej sceny i przeorganizowaniu jej warunków: kto patrzy, kto pokazuje, kto trzyma kamerę, kto decyduje o znaczeniu ciała i czyja przyjemność może stać się punktem wyjścia. W tym sensie jej praca stanowi jedno z kluczowych źródeł postpornografii — praktyki, która nie tyle odrzuca seksualną eksplicytność, ile zmienia relacje władzy wpisane w jej produkcję. ### Biografia i wejście do sex-industrii Annie Sprinkle urodziła się jako Ellen F. Steinberg w Filadelfii. W młodości mieszkała m.in. w Los Angeles i Panamie, a jako osiemnastolatka pracowała w kinie w Tucson w Arizonie, gdzie zetknęła się z obiegiem filmów pornograficznych początku lat siedemdziesiątych. Wkrótce związała się z nowojorską sceną sex-industrii i przez kolejne lata pracowała w wielu rolach: jako pracowniczka seksualna, aktorka pornograficzna, edukatorka seksualna, producentka, reżyserka, performerka i artystka. Ta wielość pozycji jest kluczowa dla zrozumienia jej twórczości. Sprinkle nie mówiła o pornografii wyłącznie z zewnątrz, jako krytyczka albo teoretyczka. Mówiła z doświadczenia osoby, która pracowała w przemyśle seksualnym i znała jego warunki, przemoc, możliwości, hierarchie oraz sposoby produkcji widzialności. Jej późniejsze performanse były próbą przepisania własnej biografii: z pozycji „obiektu pornograficznego” ku pozycji autorki, prowadzącej, edukatorki i właścicielki sceny. ### Zmiana imienia jako gest performatywny Zmiana imienia z Ellen Steinberg na Annie Sprinkle jest ważnym elementem jej autoopowieści. Nie była wyłącznie pseudonimem scenicznym. Działała jak performatywny akt stworzenia nowej tożsamości seksualnej i artystycznej, która nie mieściła się ani w mieszczańskim modelu kobiecości, ani w tradycyjnej figurze „upadłej kobiety”, ani w antyporno-feministycznej opowieści o pracowniczce seksualnej wyłącznie jako ofierze. Sprinkle wielokrotnie używała własnej biografii jako materiału scenicznego. Jej życie nie pojawia się w twórczości jako prywatny dodatek, ale jako pole, na którym widać, jak kultura produkuje wstyd, pożądanie, przemoc, ciekawość, pracę i sprawczość. ### Feminizm proseksualny Annie Sprinkle jest jedną z centralnych postaci feminizmu proseksualnego, rozwijającego się w opozycji do nurtów drugiej fali feminizmu, które traktowały pornografię przede wszystkim jako narzędzie przemocy wobec kobiet. Spór ten, często określany jako feministyczne „sex wars”, dotyczył nie tylko pornografii, lecz także seksualności, pracy seksualnej, cenzury, państwa, wolności ekspresji i możliwości kobiecej sprawczości w przestrzeniach erotycznych. Sprinkle nie negowała przemocy i wyzysku obecnych w pornografii. Jej stanowisko było inne: skoro pornografia istnieje i kształtuje wyobraźnię seksualną, trzeba zapytać, kto ją produkuje, kto jest w niej widzialny, kto zarabia, kto ma kontrolę nad sceną i czy możliwe są inne formy seksualnej reprezentacji. Nie chodziło więc o prostą obronę pornografii jako systemu, lecz o próbę jej przechwycenia. ### Postpornografia Najważniejszym pojęciem związanym z Annie Sprinkle jest **postpornografia**. W jej ujęciu postporno oznacza media i praktyki seksualnie eksplicytne, które są eksperymentalne, konceptualne, feministyczne, queerowe, humorystyczne, artystyczne, punkowe i niedopasowane do estetyki mainstreamowej pornografii. Postpornografia nie jest po prostu „ładniejszą” pornografią ani pornografią z dobrym przesłaniem. Jest zmianą układu sceny. Przesuwa pytania z samego przedstawienia seksu na warunki jego przedstawiania: kto reżyseruje, kto wykonuje, kto kontroluje obraz, dla czyjego spojrzenia powstaje scena i jaką wiedzę o ciele wytwarza. ### Postporno jako odmowa bez wyrzeczenia Postpornografia Sprinkle jest odmową bez wyrzeczenia. Odmawia dominującego modelu heteropornografii, ale nie wyrzeka się seksualnej eksplicytności, przyjemności, obrazu ciała ani publicznego mówienia o seksie. W tym sensie zajmuje pozycję pośrednią między antyporno-krytyką a bezkrytyczną celebracją pornografii. Sprinkle nie mówi: pornografia jest z natury wyzwalająca. Mówi raczej: seksualne obrazy mogą zostać przeformułowane, jeśli zmieni się relacja między ciałem, kamerą, widownią, autorką i przyjemnością. Stawką nie jest więc sama nagość czy eksplicytność, ale władza nad sposobem pokazywania. ### Zmiana spojrzenia Jedną z najważniejszych interwencji Sprinkle jest zmiana relacji spojrzenia. Klasyczny model pornografii opiera się na asymetrii: ciało kobiece jest wystawione dla nieobecnego, zwykle męskiego widza, a performerka pełni funkcję obiektu produkcji pożądania. Sprinkle rozbija tę strukturę, ponieważ świadomie patrzy z powrotem, mówi do publiczności, komentuje swoje ciało, używa humoru i przejmuje funkcję osoby prowadzącej scenę. Autoekspozycja nie działa u niej jako proste uprzedmiotowienie. Staje się strategią odzyskania kontroli nad warunkami widzialności. Performerka nie tylko jest widziana. Ona organizuje sytuację patrzenia. ### *Deep Inside Annie Sprinkle* Film **„Deep Inside Annie Sprinkle”** z 1981 roku należy do ważnych punktów w jej karierze, ponieważ wpisuje się w próbę przesunięcia pornografii w stronę kobiecej przyjemności i autoreprezentacji. Sprinkle zwracała się bezpośrednio do kamery, naruszając klasyczną konwencję, w której aktorka porno funkcjonuje jako ciało produkowane dla cudzego spojrzenia. Film ten nie wyczerpuje jej projektu, ale zapowiada późniejszą strategię: użycie pornograficznej formy po to, by ją rozszczelnić od środka. ### *Carnival Knowledge* W 1984 roku Sprinkle uczestniczyła w projekcie **„Carnival Knowledge”** w Franklin Furnace w Nowym Jorku. Był to istotny moment w historii feministycznej sztuki seksualnie eksplicytnej, ponieważ prace tego typu znalazły się w centrum sporów o obsceniczność, finansowanie sztuki, granice ekspresji i politykę cenzury. W tym kontekście Sprinkle funkcjonuje jako artystka, która kwestionuje rozdział między „poważną” sztuką a „nieprzyzwoitym” seksem. Jej twórczość pyta, dlaczego określone formy cielesności mogą być obecne w muzeum lub teatrze tylko wtedy, gdy zostaną odpowiednio odseksualizowane. ### *Post Porn Modernist* Najważniejszym performansem Sprinkle pozostaje **„Post Porn Modernist”**, autobiograficzne show rozwijane od lat osiemdziesiątych do końca lat dziewięćdziesiątych. Był to sceniczny przegląd jej życia i kariery: od dzieciństwa i normatywnych fantazji o kobiecości, przez pracę seksualną i pornografię, po sztukę, edukację i duchowość seksualną. Performance działał jako autoarchiwum. Sprinkle nie czekała, aż instytucje sztuki, historia feminizmu albo akademia opowiedzą jej biografię. Sama konstruowała scenę, na której mogła pokazać sprzeczności własnego doświadczenia: przyjemność i wyzysk, zabawę i przemoc, pracę i ekspresję, pornografię i edukację, wstyd i humor. ### *Post-Post Porn Modernist* Rozszerzeniem wcześniejszego show był performans **„Post-Post Porn Modernist: Still in Search of the Ultimate Sexual Experience”**, prezentowany w latach dziewięćdziesiątych. Zawierał m.in. elementy takie jak *Public Cervix Announcement*, *Bosom Ballet*, *100 Blow Jobs*, *Transformation Salon* czy rytuały oddechu i orgazmu. To właśnie w tych pracach najpełniej widać metodę Sprinkle: połączenie stand-upu, wykładu, seksualnej edukacji, performansu ciała, groteski, spektaklu, terapii wstydu i krytyki instytucjonalnych relacji władzy. ### *Public Cervix Announcement* Najbardziej znanym performansem Sprinkle jest **„Public Cervix Announcement”**. Artystka używała spekulum ginekologicznego i zapraszała publiczność do obejrzenia swojej szyjki macicy przy pomocy latarki. Gest ten był jednocześnie zabawny, szokujący, edukacyjny i polityczny. Znaczenie performansu polegało na odwróceniu relacji znanej z gabinetu ginekologicznego. Instrument, który zwykle kojarzy się z medyczną kontrolą, niepewnością, zawstydzeniem i asymetrią między osobą badającą a pacjentką, zostawał użyty przez samą performerkę. Sprinkle obsługiwała narzędzie, komentowała doświadczenie, zapraszała do dialogu i zmieniała pozycję publiczności z konsumentów spektaklu w uczestniczki i uczestników edukacyjnej sytuacji. ### Spekulum jako narzędzie zmiany władzy W *Public Cervix Announcement* spekulum przestaje być wyłącznie narzędziem medycznego wglądu. Staje się rekwizytem performatywnym i pedagogicznym. Sprinkle demistyfikuje ciało, które kultura często przedstawia jako tajemnicze, wstydliwe, niebezpieczne albo wymagające kontroli. Pokazuje, że strach nie jest wpisany w sam instrument, ale w relację władzy, w której instrument zwykle działa. W tym sensie performans nie polega na szokowaniu dla szoku. Jego celem jest przeorganizowanie sceny poznania: ciało nie jest tu badane przez autorytet. Ciało samo prowadzi lekcję. ### Ciało jako źródło wiedzy Sprinkle traktuje ciało jako miejsce empirycznej edukacji seksualnej. Jej performanse nie tylko pokazują ciało, ale uczą innego sposobu patrzenia. Ciało nie jest u niej milczącym obiektem, który ktoś inny interpretuje. Jest podmiotem, instrumentem wiedzy i sceną doświadczenia. To przesunięcie jest jednym z najważniejszych elementów postpornografii. Seksualna reprezentacja nie musi sprowadzać ciała do towaru. Może stać się praktyką uczenia, jeśli osoba pokazująca ciało zachowuje sprawczość wobec warunków pokazu. ### Humor jako metoda polityczna Sprinkle konsekwentnie używa humoru. Jej performanse są często komediowe, absurdalne, przesadne, kampowe i świadomie teatralne. Humor nie jest jednak trywializacją przemocy ani ucieczką od polityki. Działa jako narzędzie rozbrajania wstydu. W kulturze, która seksualność obciąża lękiem, winą i tajemnicą, śmiech może otworzyć możliwość rozmowy. Sprinkle używa humoru jak metody pedagogicznej: pozwala publiczności wejść w trudne tematy bez natychmiastowej obrony, a zarazem nie usuwa ich politycznej ostrości. ### Przyjemność jako edukacja Dla Sprinkle przyjemność nie jest przeciwieństwem wiedzy. Jest jedną z jej dróg. Jej prace często mają charakter edukacyjny, ale nie przypominają neutralnego wykładu. Uczą przez ciało, śmiech, zakłopotanie, ciekawość, scenę i kontakt. W tym sensie Sprinkle przeciwstawia się zarówno pornograficznemu modelowi konsumpcji, jak i moralistycznemu modelowi seksualnej edukacji opartej na zagrożeniu. Seksualność może być miejscem wiedzy, jeśli zostanie wyjęta z logiki wstydu i jednostronnego spojrzenia. ### Club 90 W 1983 roku Sprinkle współtworzyła **Club 90**, grupę wsparcia i sieć współpracy kobiet pracujących w amerykańskim przemyśle pornograficznym. Wśród związanych z nią postaci były m.in. Veronica Hart, Gloria Leonard, Candida Royalle i Veronica Vera. Club 90 był ważny, ponieważ stworzył przestrzeń, w której performerki mogły mówić o warunkach pracy, wymieniać doświadczenia i wyobrażać sobie inne formy produkcji erotycznych obrazów. Z tej sieci wyrastały późniejsze inicjatywy feministycznej pornografii. Candida Royalle stworzyła Femme Productions, jedno z najważniejszych przedsięwzięć próbujących produkować filmy erotyczne z myślą o kobietach i parach, z większym naciskiem na wzajemność, narrację i kobiecą przyjemność. ### Feministyczna pornografia Sprinkle jest ważna dla historii feministycznej pornografii, ale jej miejsce jest specyficzne. Nie ograniczała się do produkcji „lepszego porno” w sensie bardziej etycznego albo bardziej kobiecego produktu. Interesowało ją także to, co pornografia robi z wiedzą o seksie i ciele. Jej twórczość pokazuje, że feministyczna pornografia nie może zostać sprowadzona do zmiany treści. Musi dotyczyć produkcji, autorstwa, warunków pracy, spojrzenia, dystrybucji przyjemności i sposobu obecności performerki na scenie. ### Seksualność poza normą zdrowego, sprawnego ciała Ważnym wymiarem praktyki Sprinkle była praca z osobami wykluczanymi z dominującej ekonomii pożądania: osobami z niepełnosprawnościami, osobami seropozytywnymi, osobami LGBTQ+, osobami trans, lesbijkami i gejami w kontekście epidemii AIDS. Jej praktyki edukacyjne i performatywne szukały form przyjemności, które nie opierają się wyłącznie na penetracyjnej, heteroseksualnej i sprawnościowej normie seksu. Przykładem tego kierunku była praca nad technikami orgazmu oddechowego, rozwijanymi jako możliwość przyjemności bez kontaktu seksualnego w sytuacji lęku, choroby, epidemii i wykluczenia. ### AIDS i polityka dotyku Kontekst AIDS jest kluczowy dla zrozumienia lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych w twórczości Sprinkle. Epidemia nie tylko zmieniła praktyki seksualne, ale także wzmocniła społeczne lęki wokół ciała, dotyku, płynów, kontaktu i queerowych wspólnot. Sprinkle odpowiadała na ten krajobraz nie przez rezygnację z przyjemności, ale przez poszukiwanie innych jej form. Jej praktyka seksualnej edukacji nie polegała na bagatelizowaniu ryzyka. Polegała na odmowie uznania, że ryzyko ma całkowicie zniszczyć prawo do przyjemności, bliskości i cielesnej ciekawości. ### Linda Williams i „szał widzialności” Twórczość Sprinkle można czytać w dialogu z teorią pornografii Lindy Williams, zwłaszcza z książką **„Hard Core: Power, Pleasure and the Frenzy of the Visible”**. Williams analizowała pornografię jako gatunek obsesyjnie zainteresowany widzialnym dowodem przyjemności i „prawdą” seksu. Pornografia chce pokazać to, co rzekomo ukryte: prawdziwe pożądanie, prawdziwy orgazm, prawdziwą reakcję ciała. Sprinkle odwraca tę logikę. Nie próbuje dostarczyć kolejnej mimowolnej prawdy ciała. Przeciwnie — ujawnia, że seksualna scena jest wytwarzana, teatralna, arbitralna, reżyserowana i otwarta na zmianę. Tym samym podważa pornograficzne roszczenie do naturalnej prawdy seksu. ### Spojrzenie, performans, fikcja Sprinkle pokazuje seks jako performans, fikcję, eksperyment i edukacyjną sytuację. Nie chodzi o to, że seks jest „nieprawdziwy”. Chodzi o to, że jego publiczne przedstawienie nigdy nie jest niewinne. Każda scena seksu zakłada relację kamery, publiczności, konwencji, scenariusza, normy i władzy. Postpornografia nie mówi więc: oto prawdziwy seks. Mówi raczej: zobaczmy, jak seks jest konstruowany, kto ma prawo go konstruować i jak można tę konstrukcję przepisać. ### Sex-positive feminism Sprinkle wpisuje się w sex-positive feminism, czyli nurt feminizmu traktujący seksualność jako przestrzeń przyjemności, sprawczości, edukacji i polityki, a nie wyłącznie zagrożenia, przemocy lub podporządkowania. To nie znaczy, że seks-pozytywność ma ignorować przemoc. Oznacza raczej, że polityka seksualności nie może opierać się wyłącznie na zakazie, cenzurze i ochronie przed seksem. Sprinkle wnosi do tego nurtu szczególną metodę: pracę z obrazem, sceną, śmiechem i własnym ciałem. Jej projekt jest praktyczny, nie tylko deklaratywny. ### Ekoseksualność W późniejszym okresie twórczości Sprinkle, razem z artystką i partnerką Beth Stephens, rozwinęła projekt **ekoseksualności**. Ekoseksualność traktuje Ziemię nie jako matkę ani zasób, lecz jako kochankę. To przesunięcie ma znaczenie polityczne: relacja z naturą przestaje być oparta na eksploatacji, dominacji i abstrakcyjnej trosce, a zaczyna być myślana przez przyjemność, wzajemność, sensualność i odpowiedzialność. Wspólne prace Sprinkle i Stephens obejmowały performanse, manifesty, symboliczne śluby z elementami natury, filmy i działania edukacyjne. Ekoseksualność kontynuuje wcześniejszą logikę Sprinkle: przyjemność nie jest prywatną zachcianką, ale sposobem zmiany relacji władzy — tym razem także między człowiekiem a środowiskiem. ### *Ecosex Manifesto* i „Ziemia jako kochanka” W **„Ecosex Manifesto”** Sprinkle i Stephens proponują zmianę wyobraźni ekologicznej. Zamiast myśleć o Ziemi wyłącznie jako o matce, którą trzeba chronić, proponują wyobrażenie Ziemi jako kochanki. Ta pozornie prowokacyjna metafora ma rozbić eksploatacyjny model relacji z naturą. „Ziemia jako kochanka” oznacza relację bardziej zmysłową, wzajemną i odpowiedzialną. Ekoseksualność łączy queerową politykę ciała z ekologią, ale pozostaje także przedmiotem krytyk: część komentatorek i komentatorów wskazuje na ryzyko estetyzacji ekologii, zawłaszczeń kulturowych albo zbyt łatwego przekształcania kryzysu planetarnego w performatywną metaforę. ### Najważniejsze napięcia Twórczość Sprinkle jest ważna właśnie dlatego, że pozostaje napięta. Jej projekt nie daje prostych odpowiedzi. Z jednej strony pokazuje możliwość seksualnej autoreprezentacji, humorystycznego rozbrajania wstydu i feministycznego przejęcia sceny. Z drugiej strony nie usuwa pytań o kapitalizm, warunki pracy seksualnej, przemoc przemysłu, klasę, rasę, dostęp do sceny i możliwość realnej sprawczości poza performansem. To napięcie trzeba zachować. Sprinkle nie jest dowodem na to, że pornografia jako system jest emancypacyjna. Jest przykładem artystki, która próbowała naruszyć system od środka i pokazać, że seksualny obraz może działać inaczej, jeśli zmienimy warunki jego produkcji. ### Sprawczość i jej granice Centralnym pojęciem w analizie Sprinkle jest sprawczość. Autoekspozycja może być aktem władzy, jeśli performerka kontroluje scenę, język, warunki pokazu i relację z publicznością. Jednak sprawczość sceniczna nie zawsze przekłada się na sprawczość ekonomiczną, prawną czy instytucjonalną. To jedno z najważniejszych ryzyk interpretacyjnych. Nie wolno mylić widocznej pewności performerki z pełną wolnością w strukturze. Dlatego postpornografia wymaga nie tylko analizy obrazu, ale także analizy produkcji: kto płaci, kto zarabia, kto decyduje, kto ponosi ryzyko i kto ma prawo odmowy. ### Postporno po Sprinkle Po Sprinkle pojęcie postpornografii zostało przejęte przez bardzo różne praktyki: queerowe, feministyczne, trans, artystyczne, aktywistyczne, cyfrowe, a także rynkowe i neoliberalne. W Europie postporno stało się ważnym językiem queerowej sztuki performatywnej, pornoterroryzmu, feministycznej krytyki seksualności i alternatywnych praktyk medialnych. To rozszerzenie jest produktywne, ale niesie ryzyko rozmycia. Postporno może oznaczać radykalną zmianę relacji władzy, ale może też zostać sprowadzone do estetyki transgresji, marki wolności seksualnej albo stylu „odważnego” przedstawiania ciała. Dlatego w lekturze Sprinkle ważne jest pytanie o strukturę sceny, nie tylko o poziom eksplicytności. ### Krytyka i ambiwalencja Sprinkle była i pozostaje postacią kontrowersyjną. Krytyczki antyporno mogą widzieć w jej pracy zbyt daleko idące zaufanie do możliwości przechwycenia pornografii. Z kolei część krytyki queerowej i marksistowskiej wskazuje, że rynek bardzo łatwo wchłania gesty seksualnej transgresji, jeśli mogą one poszerzyć obieg towarów, wizerunków i niszowych przyjemności. Te krytyki są ważne, ale nie unieważniają znaczenia Sprinkle. Raczej pozwalają czytać ją bardziej precyzyjnie: jako artystkę pracującą w sprzeczności między sprawczością a utowarowieniem, edukacją a spektaklem, przyjemnością a rynkiem, sceną a warunkami pracy. ### Znaczenie dla performansu Znaczenie Sprinkle dla historii performansu polega na tym, że przekształciła własne ciało w narzędzie edukacji, autoarchiwum i krytyki spojrzenia. Jej prace łączą autobiografię, seksualność, komedię, sztukę ciała, wykład performatywny i queerową pedagogikę. W tej formule ciało nie jest biernym materiałem. Jest mówiącym, organizującym i uczącym podmiotem. Jej praktyka wpisuje się w historię feministycznej sztuki ciała, ale wnosi do niej szczególną lekcję: seksualna eksplicytność nie musi oznaczać utraty podmiotowości. Może stać się sposobem jej odzyskiwania, o ile scena zostaje zbudowana na innych zasadach. ### Główne pojęcia **Postpornografia** — seksualnie eksplicytna praktyka artystyczna i medialna, która przechwytuje pornografię, zmieniając warunki autorstwa, spojrzenia, produkcji i przyjemności. **Feminizm proseksualny / sex-positive feminism** — nurt feminizmu traktujący seksualność jako przestrzeń sprawczości, przyjemności, edukacji i polityki, bez redukowania jej wyłącznie do przemocy. **Sprawczość / agency** — możliwość kontrolowania warunków własnej widzialności, ekspozycji, pracy i narracji. **Spojrzenie / gaze** — relacja patrzenia, w której ciało może być uprzedmiotowione albo może samo organizować scenę widzialności. **Autoekspozycja** — pokazanie własnego ciała na własnych warunkach jako strategia odzyskiwania władzy nad obrazem. **Public Cervix Announcement** — performans demistyfikujący ciało i relację ginekologiczną poprzez przejęcie narzędzia medycznego i przekształcenie go w narzędzie edukacji. **Humor seksualny** — metoda rozbrajania wstydu, lęku i tabu przez śmiech, przesadę i sceniczny dialog. **Ekoseksualność** — projekt artystyczno-polityczny łączący seksualność, ekologię i performans; myślenie Ziemi jako kochanki, a nie zasobu. ### Główne prace i publikacje | Rok | Tytuł | Znaczenie | |---|---|---| | 1981 | *Deep Inside Annie Sprinkle* | Jeden z kluczowych filmów wczesnej kariery Sprinkle; próba przesunięcia pornografii ku kobiecej przyjemności i autoreprezentacji. | | 1984 | *Carnival Knowledge* | Projekt feministycznej sztuki seksualnie eksplicytnej w Franklin Furnace; ważny kontekst sporów o obsceniczność i sztukę. | | ok. 1984–1999 | *Post Porn Modernist* | Autobiograficzny performance, który przekształcił biografię pracowniczki seksualnej i performerki w krytykę pornografii, wstydu i spojrzenia. | | 1990–1995 | *Post-Post Porn Modernist: Still in Search of the Ultimate Sexual Experience* | Rozszerzony performance obejmujący m.in. *Public Cervix Announcement* i inne sceny edukacyjno-postpornograficzne. | | ok. 1990– | *Public Cervix Announcement* | Najsłynniejszy performance Sprinkle; demistyfikacja szyjki macicy, spekulum i relacji ginekologicznej. | | 1992 | *The Slut and the Goddess Video Workshop* | Praca łącząca edukację seksualną, terapię, performans i feministyczną pracę z figurami kobiecej seksualności. | | 1995 | *Post Modern Pin-Ups / Pleasure Activist Playing Cards* | Projekt łączący pin-up, aktywizm przyjemności i postpornograficzną autoreprezentację. | | 2001 | *Hardcore from the Heart: The Pleasures, Profits and Politics of Sex in Performance* | Autobiografia, dokumentacja performansów i analiza polityki seksu w performansie. | | 2011 | *Ecosex Manifesto* | Manifest Sprinkle i Beth Stephens, w którym Ziemia zostaje pomyślana jako kochanka, a ekologia jako praktyka zmysłowej relacji. | | 2021 | *Assuming the Ecosexual Position: The Earth as Lover* | Książka Sprinkle i Stephens rozwijająca ekoseksualność jako praktykę artystyczną, seksualną i ekologiczną. | ### Znaczenie Znaczenie Annie Sprinkle polega na tym, że przekształciła pornografię z miejsca jednostronnego spojrzenia w pole feministycznego, queerowego i edukacyjnego eksperymentu. Jej praca nie polegała na prostym usprawiedliwieniu pornografii. Polegała na zmianie sceny: przejęciu kamery, głosu, humoru, narzędzi medycznych, biografii i własnego ciała jako źródeł wiedzy. Najważniejszy wkład Sprinkle to pokazanie, że seksualna eksplicytność sama w sobie nie przesądza o przemocy ani o emancypacji. Decydują warunki: kto pokazuje, kto patrzy, kto zarabia, kto mówi, kto milczy, kto ma kontrolę nad obrazem i czyja przyjemność zostaje uznana za ważną. Jej praktyka pozostaje ważna dla teorii performansu, feministycznej pornografii, queerowej edukacji seksualnej i krytyki wstydu, ponieważ pozwala myśleć o ciele jako scenie wiedzy. Ciało u Sprinkle nie jest tajemnicą do odsłonięcia przez autorytet, lecz podmiotem, który może samodzielnie zorganizować warunki własnej widzialności. W tym sensie postpornografia nie jest u niej gatunkiem, lecz polityką sceny: próbą odzyskania prawa do pokazywania przyjemności inaczej.